هیات وزیران در جلسه های 1390/12/10 (موضوع تصویب نامه شماره 102595 /ت47632ه- مورخ 1391/5/22)، 1392/1/18 (موضوع تصویب نامه شماره 48003 /ت47632ه- مورخ 1392/2/31)، 1400/5/6 و 1401/11/9 به پیشنهاد مشترک بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سازمان برنامه و بودجه کشور و در اجرای بند (د) ماده (95) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1389- و به استناد ماده واحده قانون استفساریه در خصوص اختیار اصلاح اساسنامه سازمان ها، شرکت ها و موسسات دولتی و وابسته به دولت - مصوب 1377- اساسنامه صندوق ضمانت سپرده ها را به شرح زیر تصویب کرد:
فصل اول - تعاریف و کلیات
ماده 1- اصطلاحات مندرج در این اساسنامه، در معانی مشروح زیر به کار میروند:
الف - اساسنامه: اساسنامه صندوق ضمانت سپردهها.
ب - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
پ - صندوق: صندوق ضمانت سپردهها
ت - موسسه اعتباری: بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تاسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی میباشد.
ث - سپردهگذار: شخصی که مبادرت به تودیع سپرده نزد موسسه اعتباری مینماید.
ج - شعبه بانک خارجی: واحد عملیاتی از یک بانک خارجی که با مجوز و تحت نظارت بانک مرکزی در ایران فعالیت مینماید.
چ - حق عضویت: وجوهی که موسسه اعتباری براساس مصوبه هیات وزیران و متناسب با گردش مالی خود به صندوق پرداخت مینماید.
ح - کمیته اضطرار: کمیتهای که با حضور رئیس کل بانک مرکزی، عضو هیات عامل ناظر بر بخش نظارت بانک مرکزی، مدیرکل نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری بانک مرکزی و مدیرعامل صندوق تشکیل میشود.
ماده 2- صندوق به صورت نهاد عمومی غیردولتی، برای مدت نامحدود و به منظور تضمین بازپرداخت وجوه متعلق به سپردهگذاران در صورت ورشکستگی موسسات اعتباری تاسیس میگردد.
ماده 3- مرکز اصلی صندوق شهر تهران است و در تهران و یا سایر نقاط کشور شعبهای ندارد.
ماده 4- صندوق با تابعیت ایرانی تاسیس شده و دارای شخصیت حقوقی مستقل و استقلال اداری و مالی بوده و براساس مفاد این اساسنامه و سایر قوانین و مقررات مربوط فعالیت مینماید.
فصل دوم - وظایف و اختیارات صندوق
ماده 5 - وظایف و اختیارات صندوق عبارت است از:
الف (اصلاحی 1392/01/18)- ضمانت سپردههای هر شخص اعم از ریالی و ارزی در هر موسسه اعتباری.
تبصره - سقف تضمین برای هریک از سپردهگذاران به پیشنهاد هیات امناء به تصویب هیات وزیران میرسد.
ب - دریافت حق عضویت از موسسات اعتباری.
پ - پرداخت سپردهها پس از اعلام کمیته اضطرار.
ت (اصلاحی 1401/11/09)- سرمایه گذاری در اوراق مالی منتشره یا ضمانت شده توسط بانک مرکزی یا دولت، حداکثر تا سقف هشتاد درصد منابع صندوق و صرفاً در مواقعی که منابع صندوق آزاد بوده و تعهدی بر ذمه صندوق وجود نداشته باشد. خرید اوراق یادشده در بازار اولیه با هماهنگی بانک مرکزی و پس از آن در بازارهای ثانویه، مجاز است.
تبصره - بانک مرکزی در صورت عدم تکافوی منابع صندوق برای ایفای تعهدات میتواند پس از تایید هیات عامل بانک مرکزی و تصویب هیات وزیران بخشی از منابع مالی صندوق را به صورت تسهیلات تامین نماید.
ماده 6 (منسوخ 1392/01/18)- سپردههای زیر، مشمول ضمانت صندوق نمیشوند:
الف - سپردههای تودیع شده نزد موسسات اعتباری توسط موسسات اعتباری دیگر
ب - سپردههای متعلق به دستگاههای دولتی
پ - سپردههای متعلق به موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی
ت - سپردههای متعلق به شرکتهای بیمه، صندوقهای بازنشستگی، صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، شرکتهای تامین سرمایه، شرکتهای سرمایهگذاری و شرکتهایی که موسسه اعتباری به طور مستقیم حداقل ده درصد (10%) از سهام آن شرکت را در تملک دارد.
ث - سپردههای متعلق به صاحبان بیش از یک درصد سهام موسسه اعتباری و افراد تحت تکفل آنها که در همان موسسه اعتباری تودیع شده باشد.
ج - سپردههای متعلق به مدیرعامل، قائممقام مدیرعامل، اعضای هیات مدیره، هیات عامل یا نمایندگان آنها و بازرس یا بازرسان قانونی موسسه اعتباری و افراد تحت تکفل آنها که در همان موسسه اعتباری تودیع شده باشد.
چ - سپردههای متعلق به حسابرس مستقل موسسه اعتباری اعم از حقیقی و حقوقی و صاحبان امضای گزارش حسابرسی و افراد تحت تکفل آنها که در همان موسسه اعتباری تودیع شده باشد.
ح - سپردههای متعلق به اعضای ارکان صندوق و افراد تحت تکفل آنها.
خ - سپردههایی که ناشی از ارتکاب جرم پولشویی یا تامین مالی تروریسم بوده و در خصوص آنها حکم قطعی از مراجع صالح قضایی صادر شده باشد.
د - سپردههای مسدود شده به موجب حکم قضایی.
ذ - سپردههایی که به عنوان وثیقه نزد موسسه اعتباری نگهداری میشوند.
تبصره - تشخیص و احراز هر یک از موارد مذکور بر عهده صندوق میباشد.
فصل سوم - ارکان صندوق
ماده 7- ارکان صندوق عبارتند از:
الف - هیات امنا
ب - هیات مدیره
پ - مدیرعامل
ت - بازرس قانونی
تبصره (الحاقی 1401/11/09)- افرادی که مسئولیت انجام وظایف یکی از ارکان صندوق را برعهده می گیرند و نیز افرادی که انجام امور مربوط به یکی از ارکان صندوق به ایشان واگذار میشود، باید مسلمان، مومن، مورد وثوق و امین باشند.
ماده 8 (اصلاحی 1392/01/18)- اعضای هیات امنای صندوق از شش نفر به شرح زیر تشکیل میشود:
الف - رئیس کل بانک مرکزی به عنوان رئیس هیات امنا
ب - وزیر امور اقتصادی و دارایی یا معاون وی
پ - معاون برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور یا معاون وی
ث - عضو هیات عامل ناظر بر بخش نظارت بانک مرکزی
ج - یک نفر از مدیران عامل بانکهای دولتی به انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی
چ - یک نفر از مدیران عامل بانکهای غیردولتی به انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی
تبصره - دوره تصدی هریک از نمایندگان مذکور در بندهای (ج) و (چ) دو سال بوده و انتخاب مجدد آنها بلامانع است.
ماده 9- جلسات هیات امنای صندوق با دعوت رئیس هیات امنا و با حضور حداقل پنج عضو رسمیت یافته و تصمیمات آن حداقل با چهار رای معتبر است. هیات امنا در هر سال حداقل یک بار تشکیل جلسه میدهد.
ماده 10- وظایف و اختیارات هیات امنا به عنوان بالاترین رکن صندوق با رعایت قوانین و مقررات مربوط به شرح زیر است:
الف - تعیین خطمشیها، سیاستها و برنامههای صندوق و اعمال نظارت بر فعالیتهای آن
ب - بررسی گزارش عملکرد سالیانه هیات مدیره و بازرس قانونی و اخذ تصمیمات مقتضی
پ - بررسی و تصویب بودجه سالانه صندوق که از سوی هیات مدیره پیشنهاد میشود و نیز صورتهای مالی با توجه به گزارش بازرس قانونی
ت - بررسی و تصویب ساختار و تشکیلات صندوق و تغییرات آتی آن
ث - تعیین و عزل اعضای هیات مدیره به پیشنهاد رئیس هیات امنا
ج - تعیین حقالزحمه و پاداش اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و بازرس قانونی به پیشنهاد رئیس هیات امنا
چ - بررسی و اتخاذ تصمیم درباره ارجاع دعاوی به داوری و صلح دعاوی به پیشنهاد هیات مدیره
ح - تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج کلیه آگهیهای صندوق
خ - اخذ تصمیم نسبت به هر موضوع دیگری که از طرف رئیس هیات امنا و یا هیات مدیره صندوق مطرح میگردد و رسیدگی به آن طبق قانون یا اساسنامه در صلاحیت هیات امنا میباشد.
ماده 11- هیات مدیره به منظور اداره امور صندوق در چارچوب مفاد اساسنامه و مصوبات هیات امنا از یک نفر رئیس، چهار نفر عضو اصلی و یک نفر عضو علیالبدل تشکیل میگردد. اعضای هیات مدیره با پیشنهاد رئیس هیات امنا و تصویب هیات امنا و با حکم رئیس هیات امناء به مدت سه سال منصوب میشوند. هیات مدیره در اولین جلسه از بین اعضای خود یک نفر را به عنوان رئیس هیات مدیره انتخاب مینماید.
تبصره 1- اعضای هیات مدیره باید از میان افراد صاحبنظر و با تجربه در امور پولی، بانکی، اقتصادی، حقوقی، مالی و برنامهریزی با حداقل ده سال سابقه کار مرتبط و حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط انتخاب گردند.
تبصره 2- هیات امنا حداکثر یک ماه قبل از پایان دوره مسئولیت اعضای هیات مدیره نسبت به انتخاب اعضای جدید اقدام مینماید. تا زمان انتخاب اعضای جدید، اعضای قبلی به خدمت خود ادامه خواهند داد.
تبصره 3- در صورت استعفا یا فوت یا عزل هر یک از اعضای هیات مدیره یا وجود موانع قانونی دیگر، هیات امنا بلافاصله با درخواست هر یک از اعضای هیات مدیره، بازرس قانونی یا رئیس هیات امنا، جهت تکمیل اعضای هیات مدیره، تشکیل جلسه میدهد. در این صورت انتخاب عضو یا اعضای جدید برای بقیه مدت دوره هیات مدیره است و مسئولیت سایر اعضای هیات مدیره تا انتخاب اعضای جدید همچنان به قوت خود باقی خواهد بود.
ماده 12(اصلاحی 1401/11/09)- هیات مدیره حداقل دو بار در ماه بنا به دعوت رئیس هیات مدیره و یا مدیرعامل در محل صندوق تشکیل جلسه می دهد. برای هر یک از جلسات هیات مدیره باید صورت جلسه ای شامل خلاصه مذاکرات و تصمیمات اتخاذ شده در جلسه با قید تاریخ، تنظیم و به امضای تمامی اعضای حاضر برسد.
تبصره 1- جلسات هیات مدیره با حضور اکثریت اعضا رسمیت مییابد. تصمیمات هیات مدیره با آرای اکثریت هیات مدیره معتبر است.
تبصره 2- هر یک از اعضای هیات مدیره که با تمام یا قسمتی از تصمیمات مندرج در صورتجلسه مخالف باشد باید نظر خود را در صورتجلسه قید نماید.
ماده 13(اصلاحی 1401/11/09)- وظایف و اختیارات هیات مدیره به شرح زیر میباشد:
الف - اجرای اساسنامه و مصوبات هیات امنا
ب - بررسی و تایید بودجه و نیز صورتهای مالی، عملیات و عملکرد سالانه صندوق جهت ارایه به بازرس قانونی و هیات امنا
پ - بررسی و رسیدگی به گزارشهای بازرس قانونی، بخش واپایش (کنترل) داخلی و همچنین گزارشهای عملکرد سه ماهه صندوق که هر سه ماه یک بار، توسط مدیرعامل ارایه میگردد. چنانچه مدیرعامل گزارشهای موضوع این بند را به موقع ارایه نکند، هیات مدیره موظف است نسبت به اخذ این گزارش اقدام عاجل و موثر نماید.
ت - اتخاذ تصمیم در خصوص عقد هر نوع قرارداد با اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و یا غیردولتی و تغییر، تبدیل، فسخ و اقاله آنها و همچنین خرید و فروش و معاوضه اموال منقول و غیرمنقول به حساب صندوق و سایر تصمیمات در رابطه با موضوع در چارچوب مصوبات هیات امنا و با رعایت مقررات مربوط.
ث - اتخاذ تصمیم در خصوص افتتاح حساب نزد موسسات اعتباری و استفاده از آن به نام صندوق
ج - برقراری نظام حسابرسی داخلی و استقرار نظام واپایش (کنترل) های داخلی مناسب
چ - ارایه پیشنهاد ارجاع دعاوی و موارد اختلاف به داوری و صلح دعاوی به هیات امنا
ح - اتخاذ تصمیم در مورد مطالبات مشکوک الوصول و یا لاوصول صندوق
خ - پیشنهاد سقف حق عضویت پرداختی موسسات اعتباری به بانک مرکزی از طریق هیات امنا
د - بررسی و اخذ تصمیم در مورد سرمایه گذاری منابع صندوق در چارچوب مفاد اساسنامه و مصوبات هیات امنا
ذ - سازماندهی پرداخت وجوه ضمانت شده سپرده ها مطابق با مقررات موجود، مفاد این اساسنامه و مصوبات هیات امنا
ر - بررسی و تصویب پیشنهادات مدیرعامل در خصوص برقراری ارتباط، تبادل اطلاعات و تجربیات و یا عنداللزوم انعقاد تفاهم نامه با سازمانهای بین المللی مربوط از جمله موسسات بیمه سپرده در سایر کشورها و انجمن بین المللی موسسات بیمه سپرده ها در چهارچوب قوانین و مقررات موجود
ز - نظارت مستمر بر وصول مطالبات صندوق و پرداخت دیون آن
ژ - اتخاذ تصمیم راجع به کلیه اموری که توسط مدیرعامل در محدوده اختیارات خود و یا توسط هیات امنا در دستور کار هیات مدیره قرار میگیرد.
تبصره - هیات مدیره میتواند با حفظ مسئولیت برخی از وظایف خود را به مدیرعامل تفویض نماید.
ماده 14- مدیرعامل به عنوان بالاترین مقام اجرایی و اداری صندوق است که به پیشنهاد هیات مدیره و با تصویب هیات امنا و تایید و حکم رئیس هیات امنا، برای سه سال تعیین میگردد و عزل وی با پیشنهاد هیات مدیره و یا رئیس کل بانک مرکزی و تصویب هیات امنا صورت میگیرد.
تبصره - مدیرعامل صندوق نمیتواند از بین اعضای هیات مدیره انتخاب شود.
ماده 15(اصلاحی 1401/11/09)- وظایف و اختیارات مدیرعامل به شرح زیر میباشد:
الف - اجرای تصمیمات هیات امنا و هیات مدیره
ب - اداره امور جاری در چارچوب قوانین و مقررات مربوط
پ - عزل و نصب کارکنان و مدیران صندوق با رعایت قوانین و مقررات مربوط
ت - تهیه آییننامه های اداری، استخدامی، مالی و معاملاتی جهت ارائه به هیات مدیره، هیات امنا و هیات وزیران برای تصویب در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط.
ث - تهیه و تدوین ساختار صندوق جهت ارایه به هیات مدیره و استقرار و عملیاتی نمودن ساختار و تشکیلات مصوب
ج - نمایندگی صندوق در مقابل اشخاص حقیقی یا حقوقی دادگاهها و سایر مراجع قضایی با حق توکیل غیر
چ - اقدام به سازش، ارجاع به داوری و تعیین داور و کارشناس با رعایت اصل یکصد و سی و نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سایر مقررات مربوط
ح - تهیه و تنظیم برنامه و بودجه سالانه، گزارشات و صورتهای مالی، گزارش عملکرد دورهای صندوق برای ارایه به هیات مدیره
خ - اقدام در مورد وصول مطالبات و بستانکاریهای صندوق و پرداخت بدهیهای صندوق
د - ارایه گزارش تشخیص مطالبات مشکوکالوصول به هیات امنا پس از تصویب در هیات مدیره
ذ - پیشنهاد برقراری ارتباط، تبادل اطلاعات و تجربیات و عنداللزوم انعقاد تفاهمنامه با سازمانهای بینالمللی مربوط از جمله موسسات بیمه سپرده در سایر کشورها و انجمن بینالمللی بیمه سپردهها در چارچوب قوانین و مقررات و مصوبات هیات مدیره
ر - انجام وظایف و اختیاراتی که هیات مدیره به مدیرعامل تفویض مینماید.
تبصره 1- مدیرعامل میتواند برخی از اختیارات خود را به مدیران یا کارکنان صندوق به تشخیص و مسئولیت خود واگذار کند.
تبصره 2- مدیرعامل مسئول حسن اجرای تمامی امور صندوق و حافظ حقوق، منافع و اموال صندوق میباشد.
تبصره 3(اصلاحی 1392/01/18)- کلیه چکها، سفتهها، بروات و سایر اسناد و اوراق مالی، تجاری، اعتباری و تعهدآور با امضای مدیرعامل، یکی از اعضای هیات مدیره با مهر صندوق معتبر خواهد بود. تمامی قراردادها و مکاتبات عادی و جاری صندوق با امضای مدیرعامل معتبر خواهد بود.
ماده 16- وظایف بازرس قانونی بر عهده سازمان حسابرسی میباشد که باید گزارشات خود را به هیات امنا ارایه نماید.
ماده 17- وظایف بازرس قانونی عبارت است از:
الف - نظارت مستمر بر حسن اجرای مفاد اساسنامه صندوق
ب - تطبیق عملیات و هزینههای صندوق با مقررات مربوط
پ - بررسی و اظهارنظر در مورد صورتهای مالی، دفاتر و عملیات صندوق و ارایه نظرات خود به هیات امنا
ت - بررسی و اظهارنظر در خصوص اموری که از سوی هیات امنا ارجاع میشود.
ث - اظهارنظر در مورد صحت و سقم گزارشهای هیات مدیره به هیات امنا
ماده 18- بازرس قانونی در ایفای وظایف خود و بدون مداخله در امور جاری صندوق، کلیه اسناد و داراییها و حسابهای صندوق را مورد رسیدگی قرار داده و با درخواست کتبی از مدیرعامل میتواند به اطلاعات، مدارک و مستندات صندوق که لازم میداند دسترسی داشته باشد. مدیرعامل صندوق نیز موظف است که در اسرع وقت نسبت به ارایه پاسخ به درخواست کتبی بازرس قانونی اقدام نماید.
تبصره - بازرس قانونی چنانچه در حین بازرسی، اشکالاتی را ملاحظه نماید یا گزارشاتی مبنی بر بروز تخلفات از قوانین و مقررات مربوط و یا مشکلاتی در صندوق دریافت دارد، مکلف است مراتب را به طور کتبی به اطلاع مدیرعامل برساند. چنانچه برای رفع مشکلات مذکور، اقدامی صورت نگرفت، باید موضوع را به هیات امنا گزارش نماید.
فصل چهارم - مقررات مالی
ماده 19- سال مالی صندوق از اول فروردین ماه هر سال شروع و در پایان اسفند ماه همان سال خاتمه مییابد، به استثنای سال اول تاسیس که از تاریخ تشکیل تا آخر اسفند ماه همان سال خواهد بود.
ماده 20- صورتهای مالی و حسابهای صندوق طبق استانداردهای حسابداری تنظیم و نگهداری میشوند.
ماده 21(اصلاحی 1401/11/09)- بیست درصد از مانده منابع صندوق که تحت هیچ عنوان قابل سرمایه گذاری نمیباشند به همراه سایر منابع صندوق که مصروف سرمایه گذاری نشده اند، در حسابی نزد بانک مرکزی نگهداری میشود.
ماده 22- هیات مدیره موظف است بودجه پیشنهادی صندوق را برای سال بعد تنظیم و حداکثر تا پایان آذر هر سال به هیات امنا ارایه نماید. هیات امنا نیز موظف است تا پایان بهمن همان سال، بودجه سال بعد را تصویب و به هیات مدیره ابلاغ کند.
ماده 23- هیات مدیره موظف است گزارش مالی سالانه صندوق مشتمل بر صورتهای مالی به همراه گزارش فعالیت، وضعیت عمومی و عملکرد سالانه صندوق را تا حداکثر دو ماه پس از پایان سال مالی به بازرس قانونی و هیات امنا ارسال کند.
تبصره 1- بازرس قانونی مکلف است نسخهای از نظرات خود را در مورد صورتهای مالی سالانه و گزارشهای مالی و صورت داراییها و بدهیها، یک ماه پیش از تاریخ برگزاری جلسه هیات امنا، به هیات امنا تسلیم نماید.
تبصره 2- تصویب صورتهای مالی صندوق توسط هیات امنا به منزله مفاصا حساب مدیرعامل و اعضای هیات مدیره برای عملکرد سال مالی مورد نظر میباشد.
ماده 24- مازاد درآمد بر هزینههای صندوق در هر سال مالی پس از طی مراحل قانونی به حساب منابع صندوق منظور میگردد.
فصل پنجم - سایر مقررات
ماده 25- صندوق، وجوه سپردههای مشمول ضمانت را از طریق یکی از موسسات اعتباری و ظرف بیست روز پس از اعلام کمیته اضطرار و بر اساس دستورالعمل مصوب هیات امنا پرداخت مینماید.
ماده 26- صندوق به میزان پرداخت سپردههای ضمانت شده، جزء بستانکاران موسسه اعتباری ذیربط قرار میگیرد. به این منظور صندوق پیش از اقدام به پرداخت سپردههای مشمول ضمانت سپردهگذاران موسسه اعتباری، ساز و کاری را اتخاذ مینماید تا با موافقت مکتوب موسسه اعتباری و هر یک از سپردهگذاران، تمامی حقوق مربوط به مطالبات سپردهگذاران از موسسه اعتباری ذیربط، تا سقفهای پرداخت شده به آنها، به صندوق انتقال یابد.
ماده 27(اصلاحی 1392/01/18)- پس از صدور حکم ورشکستگی موسسه اعتباری توسط دادگاه، صندوق شروع به پرداخت سپرده های سپرده گذاران موسسه اعتباری خواهد نمود.
ماده 28- مدیرعامل صندوق موظف است مدیران موسسه اعتباری، نماینده بانک مرکزی یا مدیر تصفیه را از میزان وجوه پرداخت صندوق به هر یک از سپردهگذاران مطلع سازد.
ماده 29- به منظور شفافسازی و افزایش سطح آگاهی عمومی، هیات مدیره صندوق میتواند گزارش عملکرد سالیانه صندوق را که متضمن اطلاعات محرمانه بانکی یا تجاری نباشد، منتشر نماید.
ماده 30- اعضای هیات امنا، هیات مدیره، بازرس قانونی، مدیرعامل، کارکنان صندوق و آن بخش از کارکنان بانک مرکزی و سایر اشخاصی که به هر نحو به اطلاعات صندوق دسترسی دارند، موظفند مراقبت لازم را در عدم افشای آن دسته از اطلاعات صندوق که محرمانه تلقی میشوند، نمایند.
معاون اول رئیسجمهور - محمدرضا رحیمی