شماره پرونده: ه- ع / 9803853 و 9802687 شماره دادنامه: 1373- 140009970906011372 تاریخ: 9/12/1400
شاکی: شرکت بازرگانی فیدارهرمس پاک پخش - با وکالت آقای محمود حسینی و محمد جعفری مصلح
موضوع شکایت و خواسته: 1- ابطال دستورالعمل و بخشنامه شماره 97096/60 مورخ 4/4/1398 رئیس مرکز و دبیرخانه هیات 2- ابطال تصمیم شماره 982778 مورخ 982778 مورخ 15/5/1398 رئیس هیات مدیره اتحادیه کشوری فروشگاههای زنجیره ای
گردش کار:
شرکت بازرگانی فیدارهرمس پاک پخش به موجب دادخواستی 1- ابطال دستورالعمل و بخشنامه شماره 97096/60 مورخ 4/4/1398 رئیس مرکز و دبیرخانه هیات 2- ابطال تصمیم شماره 982778 مورخ 982778 مورخ 15/5/1398 رئیس هیات مدیره اتحادیه کشوری فروشگاههای زنجیره ای را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته توضیح داده است که:
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مغایرت با قانون، ماده 86 قانون نظام صنفی کشور و مغایرت با شرع
متن مقرره مورد اعتراض به قرار زیر است:
نامه شماره 97096 مورخ 4/4/1398
همانطوریکه اطلاع دارند؛ برابر ضوابط خاص داخلی اتحادیه عناوین رسته های صنفی تحت پوشش (الف- کالا و خدمات همگن ب- انواع کالا و خدمات) با حداقل مساحت لازم، مشخص و تصویب گردیده است. از آنجاییکه آن اتحادیه خارج از ضوابط مذکور اقدام به صدور پروانه کسب برای برخی از رسته های شغلی خدمات و خدماتی فنی محض نموده است لذا مقتضی است ضمن ابطال و احاله دارندگان اینگونه پروانه های کسب به اتحادیه صنف ذی ربط ترتیبی اتخاذ گردد. که با توجه به اعتراضات واصله از سوی سازمان های صنفی به جهت تداخل در اجرای ماده (26) قانون نظام صنفی، از صدور پروانه کسب برای واحدهای صنفی خدمات و خدمات فنی تحت عنوان فروشگاه زنجیره ای جلوگیری به عمل آید.
پیمان زندی
رئیس مرکز و دبیر هیات عالی نظارت
نامه شماره 982778 مورخ 15/5/1398
به اطلاع می رساند؛ با استناد به نامه شماره 97096/60 مورخ 4/4/1398 مرکز اصناف و بازرگانان دال بر ممنوعیت صدور پروانه کسب خدمات و خدمات فنی و با عنایت به جلسات متعدد و مکاتبات صورت گرفته با اتاق اصناف ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت و با توجه به اختیارات و وظایف این مرجع مطابق بند (ه-) ماده (23) آییننامه اجرایی موضوع تبصره (7) ماده (21) قانون نظام صنفی، پروانه کسب زنجیره ای شرکت بازرگانی فیدار هرمس پاک پخش با کد شناسه صنفی 0466613566 و همچنین کارت شناسایی شعب به نشانی های زیر باطل میگردد:
1. تهران، خاک سفید، خیابان رشادت، خیابان شهید محرابیان، پلاک 110، طبقه همکف، کد پستی 1658949611
2. تهران، شمیرانات، تجریش، ولنجک، کوچه گلشن، بلوار دانشجو، پلاک 9، طبقه همکف، کدپستی 1984834832
3. تهران، شمیرانات، تجریش، خیابان مقصود بیک، خیابان شهید حسن اکبری، خیابان شهید امیر ابراهیم دربندی، پلاک 11، طبقه همکف، کد پستی 1963943411
4. تهران، خیابان قبا، کوچه شهید ناصر حبیبی راد (مریم)، خیابان قبا، پلاک 74، طبقه همکف، کدپستی 1948934611
بنا بر مطالب فوق، ضروری است به قید فوریت اقدامات لازم جهت عودت اصل پروانه کسب و کارت شناسایی شعب به منظور ابطال به این مرجع معمول گردد.
امیرخسرو فخریان
رییس هیات مدیره
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس مرکز و دبیر هیات عالی نظارت به موجب لایحه شماره 334063/60 مورخ 21/12/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که:
بازگشت به ابلاغیه موضوع کلاسه پرونده 9803853 مورخ 2/11/1398 پیرامون دادخواست شرکت بازرگانی فیدار هرمس با خواسته اعتراض نسبت به مفاد بخشنامه ی شماره ی 97096/60 مورخ 4/4/1398 به طرفیت این مرکز بدین وسیله مراتب ذیل جهت تشحیذ اذهان قضات محترم تقدیم میگردد:
1- همانطور که قضات محترم امعان نظر دارند بر اساس مفاد ماده (1) و (10) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و همچنین اصل یکصد و هفتاد و سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به ماموران، ادارت و آییننامه های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده، حسب مورد در حدود صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری و یا هیات عمومی میباشد در ما نحن فیه آن قسمت از خواسته شاکی محترم به طرفیت اتحادیه کشوری صنف فروشگاههای زنجیره ای به جهت اینکه ماهیت اتحادیه های صنفی بر اساس ماده (21) قانون نظام صنفی کشور غیر دولتی میباشند؛ لذا اقامه دعوی به کیفیت موصوف در مغایرت با مراتب فوق البیان میباشد.
2- با عنایت به نص ماده (21) قانون نظام صنفی که مرقوم داشته «در هر شهرستان که واحدهای صنفی با فعالیت شغلی مشابه یا همگن وجود داشته باشد، افراد صنفی با رعایت این قانون مبادرت به تشکیل اتحادیه می کنند.» اصل بر تجمیع واحدهای صنفی با فعالیت شغلی مشابه و همگن ذیل اتحادیه صنفی ذی ربط در شهرستان مربوطه میباشد. در این راستا قبل از الحاق ماده (86) به اصلاحیه قانون نظام صنفی تمامی واحدهای صنفی از جمله خشکشویی و لباسشویی ذیل اتحادیه ذی ربط در شهرستان محل اقامت خود ساماندهی شده اند که این موضوع نافی فعالیت واحدهای صنفی به صورت زنجیره ای در سطح کشور در صورت دریافت پروانه کسب از اتحادیه صنفی تعیین شده نیست.
3- بر اساس مفاد ماده (86) قانون نظام صنفی «فروشگاه های بزرگ چند منظوره که مجموعه ای متنوع از کالاها و خدمات مورد نیاز عموم را در یک مکان مناسب عرضه می نمایند و فروشگاه های بزرگ زنجیره ای تحت مدیریت متمرکز و با نام تجاری واحد که حداقل در دو فروشگاه به عرضه کالا و خدمات مبادرت می کنند مشمول این قانون میباشند» همانطور که قضات محترم امعان نظر دارند:
اولاً؛ فروشگاه بزرگ زنجیره ای از لحاظ معنی لغوی و عرفی به مکانی اتلاق میگردد در ابعاد بزرگ تر از واحدهای صنفی از قبیل سوپر مارکت و خواربارفروشی که با داشتن امکاناتی نظر پارکینگ، بارانداز و انبار، سردخانه در عین اینکه چند شعبه دارد مبادرت به فروش انواع اجناس به مصرف کنندگان می نمایند.
ثانیاً؛ مطابق نص صریح ماده مرقوم عرضه کالا و خدمات تحت نام تجاری واحد و مدیریت متمرکز، حداقل در دو فروشگاه شرط فعالیت افراد صنفی به صورت زنجیره ای میباشد و در ما نحن فیه «واو» به کارگیری شده در عبارت «کالا و خدمات» از نظرمعنای لفظی «واو» عطف بوده و دلالت بر جمع میان کالا و خدمات قابل عرضه در فروشگاه های بزرگ زنجیره ای دارد در این راستا تنوع مجموعه کالا و خدمات شرط لازم برای صدور پروانه کسب فروشگاه بزرگ زنجیره ای میباشد.
ثالثاً؛ هدف قانونگذار از وضع و اصلاح ماده موصوف، حمایت از توسعه فروشگاه های بزرگ زنجیره ای به مفهوم صحیح آن در قبال اعتراضات اصناف سنتی نسبت به فعالیت آنها بدون اخذ پروانه کسب بوده است.
3- از طرفی بر اساس نص صریح ماده (11) آییننامه اجرایی موضوع ماده (12) قانون نظام صنفی و تبصره ذیل آن پروانه کسب باید وفق ضوابط خاص داخلی اتحادیه صنفی شامل وسایل و ابزار کار، تجهیزات و تاسیسات ایمنی، بهداشتی و انتظامی رسته شغلی صادر شود، (تصویر ضوابط پیوست) با توجه به اینکه ضوابط خاص داخلی مصوب رسته های صنفی تحت پوشش اتحادیه کشوری صنف فروشگاه های زنجیره ای از قبل تعریف شده و رسته شغلی خشکشوئی در اتحادیه مربوط به خود تعیین گشته و آنچه که شاکی تقاضا دارد صرفاً ارائه خدمات خشکشویی بوده و چیز جدید نیست تا مستلزم تعریف رسته جدید در اتحادیه کشوری فروشگاه های زنجیره ای باشد، لذا صدور پروانه کسب در رسته شغلی موصوف توسط اتحادیه مذکور فاقد مبانی قانونی مربوط بوده است.
4-با امعان نظر به نظام صنفی استقرار یافته در هر شهرستان شامل اتحادیه های صنفی، اتاق اصناف و کمیسیون نظارت (موضوع مواد «30»، «37» و «48» قانون نظام صنفی) در صورتی که صاحبان صنوفی نظیر جوشکاران، نجاران، تعمیرکاران، قنادان و رستوران داران نیز بخواهند با دریافت پروانه کسب از اتحادیه کشوری صنف فروشگاه های زنجیره ای از عضویت در اتحادیه شهرستان محل اقامت خود خارج شوند. اولاً؛ تجمیع همه صنوف و صرفاً به شرط داشتن دو فروشگاه در اتحادیه کشوری موصوف مستقر در تهران باعث مختل شدن نظام صنفی استقرار یافته در شهرستان های کشور میشود. ثانیاً؛ اتحادیه کشوری مذکور فاقد ویژگی ها و توانایی اتحادیه های شهرستانی در امر ساماندهی کلیه صنوف میباشد. ثالثاً؛ تجمیع کلیه صنوف در اتحادیه کشوری مذکور مخالف سیاست های تمرکززدایی است. رابعاً؛ تعریف فروشگاه زنجیره ای در حد دو شعبه از واحد صنفی مثل نانوایی یا خشکشویی تنزل خواهد یافت. حال آنکه این امر نه با فلسفه فروشگاه زنجیره ای که وصف بزرگ بودن را در ذات خود دارد همخوانی دارد و نه با وجود اتحادیه های شهرستانی مربوط.
علی ایحال با عنایت به جمیع جهات مذکور رد شکایت مطروحه از محضر قضات آگاه و ارزشمند هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست.
پیمان زندی
رئیس مرکز و دبیر هیات عالی نظارت
در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، قائم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 26782/102 مورخ 20/4/1400 اعلام کرده است که:
نامه مورد شکایت فی نفسه خلاف شرع شناخته نشد. شاکی مدعی ورود خسارت از این نامه، میتواند برای جبران خسارت ناشی از ابطال پروانه کسب، به مراجع صالح مراجعه کند.
سیامک ره پیک
در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 پرونده به هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری ارجاع شد و پس از بحث و بررسی محتویات پرونده، ختم رسیدگی اعلام و با نظر بیش از 4/3 اعضاء حاضر در جلسه به شرح زیر به صدور رای مبادرت شد.
« رای هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری »
نظر به اینکه شورای محترم نگهبان به موجب نظریه شماره 26782/102 مورخ 20/4/1400 موضوع نامه شماره 97096/60 مورخ 4/4/1398 رییس مرکز اصناف و بازرگانان ایران را خلاف شرع تشخیص نداده است و با لحاظ اینکه نامه مذکور با توجه به استنادات قانونی شاکی، تعریف ماده 68 قانون نظام صنفی در مورد فروشگاههای زنجیره ای، ماده 11 آییننامه اجرایی و ماده 12 قانون نظام صنفی، مغایر قانون و قابل ابطال تشخیص نشد. به استناد ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام میگردد. رای صادره ظرف مهلت بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از طرف ریاست محترم دیوان و یا ده نفر از قضات محترم دیوان میباشد.
حسنعلی عبداللهی
رئیس هیات تخصصی صنایع و بازرگانی
دیوان عدالت اداری