تاریخ نظریه: 1397/04/12
شماره نظریه: 7/97/2791
شماره پرونده: 97-76-2791
استعلام:
...
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
لزوم استیذان از ولی در ازدواج دختر رشید باکره خلاف اصل است و باید در اعمال آن به قدر متیقن اکتفا کرد و در فرض سفاهت ولی منحصر، چون مورد از موارد شک میباشد، اصل، عدم لزوم استیذان است. این دیدگاه در کتب فقهی در باب مسقطات ولایت مورد توجه قرار گرفته، از جمله در قواعدالاحکام فی معرفه الحلال و الحرام علامه حلّی و جامعالمقاصد فی شرح القواعد مرحوم محقق کرکی و الحدائق الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره مرحوم بحرانی مطرح شده و آیت اله سبحانی از مراجع تقلید معاصر نیز در کتاب نظام النکاح فی الشریعه الإسلامیه الغراء، آن را مطرح کرده است. موارد استنادی از کتب فقهی به شرح زیر میباشد:
1- قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام؛ ج3، ص: 12 (حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول، 1413 ه ق)
المطلب الثانی: فی مسقطات الولایه
و هی أربعه: [الأول] (أ): الرقّ، فلا ولایه لمملوک علی ولده، حرّا کان الولد أو عبدا، للمولی أو لغیره. و لو أذن له المولی صحّ، و کذا المدبّر و المکاتب و إن تحرّر بعضه. و لو وکّله غیره فی الإیجاب أو القبول صحّ باذن السیّد و غیره. [الثانی] (ب): النقص عن کمال الرشید، کالصبیّ و المجنون و المغمی علیه و السکران، و لو زال المانع عادت الولایه.
1398/04/12
2791/97/7
شماره پرونده: 97- 76- 2791 ح
2- جامع المقاصد فی شرح القواعد؛ ج12، ص: 106 (عاملی، کرکی، محقق ثانی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، 13 جلد، موسسه آل البیت علیهم السلام، قم - ایران، دوم، 1414 ه ق)
و السفه مانع، لأنه سبب فی ثبوت الولایه علی السفیه، فوجب أن لا تکون له ولایه علی غیره علی الأقرب.
3- نظام النکاح فی الشریعه الإسلامیه الغراء؛ ج1، ص: 223 (تبریزی، جعفر سبحانی، نظام النکاح فی الشریعه الإسلامیه الغراء، دو جلد، قم - ایران، اول.)
أمّا الثانی: إذا کان الولی مجنوناً أو سفیهاً أو سکراناً، فعدم ولایتهم لأجل عجزهم عن إداره ما یتعلّق بأُمور المولّی علیه
4- الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره؛ ج23، ص: 267 (بحرانی، آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، 25 جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، اول، 1405 ه ق)
المسأله التاسعه [فی مسقطات الولایه]:
قَد عَدَّ جملهً من الأصحاب مسقطاتُ الولایه و هی أربعهً: الکفر، و عدم الکمال بالبلوغ و الرشد، و الرقیه، و الإحرام.