صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/10/21
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر کرمانشاه
موضوع
عدم لزوم حضور توبه کننده نزد مقام قضایی
پرسش
شخصی به اتهام سرقت به حبس تعزیری درجه 5 محکوم و جهت اعمال مجازات به زندان محل سکونت خود (در استان دیگر) معرفی میگردد. زندان محل اجرای حکم بنا به درخواست محکوم علیه گزارشی به دادگاه صادر کننده حکم ارسال مبنی بر اینکه محکوم علیه توبه نموده است. حال سوال این است که اگر شواهد و قرائنی وجود داشته باشد بر توبه مرتکب جهت احراز توبه وی کفایت می کند یا اینکه طبق تعبیر فقهی ((التوبه عند الحاکم)) مرجع صادر کننده حکم بایستی محکوم علیه را احضار و شخصاً توبه وی را احراز کند؟ به عبارت دیگر آیا حضور محکوم علیه در محکمه الزامی است یا تنها بر اساس شواهد و قرائن میتواند توبه را احراز کند؟
نظر هیات عالی
مستند به رای وحدت رویه شماره 813 مورخ 1400/05/19 هیات عمومی دیوان عالی کشور، مقررات مربوط به توبه در مواد 115 تا 118 قانون مجازات اسلامی تا قبل از قطعیت حکم جاری است و بعد از قطعیت حکم، عفو یا تخفیف مجازات محکومان مطابق بند 11 اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است و موضوع از صلاحیت دادگاه و قبل از صدور حکم احراز توبه متهم با حضور متهم نزد قاضی الزامی است.
نظر اتفاقی
برخی معتقدند،در احراز توبه لزوماً نیازی نیست که متهم حضور فیزیکی در نزد مقام قضایی داشته باشد و اگر قرائن و شواهد حاکی از ندامت و پشیمانی و توبه مرتکب باشد که در فرض سوال نیز اعلام زندان خود قرینه ای بر احراز توبه متهم است، کفایت نموده و نیازی به احضار مجدد محکوم علیه نیست.
گروهی دیگر معتقدند بنابر تعبیر فقهی((التوبه عند الحاکم)) حضور فیزیکی نزد حاکم شرط است و مقام رسیدگی کننده بایستی با سوال و دقت در خصوص موضوع و بررسی جهات توبه را احراز نماید که محکوم علیه واقعا توبه نموده است یا خیر؟ و صرف اعلام نهادی مانند شورای طبقه بندی زندان برای احراز توبه کفایت نمی کند.