رای شماره 279 مورخ 1400/05/19 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری

متن مصوبات مورد شکایت:

یکبخشنامه شماره 500؍42520؍98 مورخ 02؍10؍1398:

شرکت های مادر تخصصی، ساتبا، مراکز آموزشی و پژوهشی وابسته

پیرو مصوبات شورای معاونین وزارت نیرو و در راستای سیاست های این وزارت مبنی بر بهره گیری از ظرفیت جوانان در تصدی مسئولیت های اجرایی و اصلاح هرم سنی کارکنان، به پیوست بخشنامه شماره 543420 مورخ 98؍9؍25 سازمان اداری و استخدامی کشور در خصوص بازنشستگی کارکنان با استفاده از اختیار حاصل از ماده (103) قانون مدیریت خدمات کشوری جهت اجرا ابلاغ می‌گردد.

مقتضی است ضمن اجرای مفاد بخشنامه مذکور، موارد زیر مورد توجه قرار گیرد:

1- به منظور ایجاد وحدت رویه، جدول پیوست در مورد شرایط بازنشستگی مورد عمل قرار گیرد.

2- با اتخاذ تدابیر مناسب، تمهیدات لازم جهت انتخاب افراد جایگزین به عمل آید.

3- زمان بازنشستگی در هر سال بنا به درخواست افراد تا پایان سال احراز شرایط قابل تعویق می‌باشد.

4- حداقل دو ماه قبل از تاریخ بازنشستگی، موضوع به صورت مکتوب به واجدین شرایط اعلام شود.

مسئولیت اجرای این بخشنامه در شرکت های مادر تخصصی و شرکت های تابعه، بر عهده مدیر عامل شرکت مادر تخصصی مربوطه و در ساتبا و موسسات آموزشی و پژوهشی، بر عهده رئیس مربوطه می‌باشد.

شرایط

مدرک تحصیلی

مشاغل

سن (سال)

سابقه (سال)

جنسیت

اختیار دستگاه

..........

...............

...........

...........

.......

همه مدارک

تمامی مشاغل (تخصصی؍ غیرتخصصی)

حداقل 60 سال

حداقل 25

مرد؍ زن

دو- بخشنامه شماره 500؍50970؍98 مورخ 20؍12؍1398

شرکت های مادر تخصصی، ساتبا، مراکز آموزشی و پژوهشی وابسته

پیرو بخشنامه شماره 500؍42520؍98 مورخ 02؍10؍98 مبنی بر نحوه اجرای ماده (103) قانون مدیریت خدمات کشوری، با عنایت به این که بند (3) بخشنامه مذکور به منظور مساعدت و ایجاد آمادگی کارکنان و فراهم ساختن شرایط لازم جهت انتخاب جایگزین آنان در سال 1398 بوده است، لذا مقتضی است از تاریخ 1؍1؍1399 ضمن اطلاع رسانی به حائزین شرایط بازنشستگی در سال آینده، صرفاً تاریخ واقعی احراز شرایط بازنشستگی آنان به عنوان زمان بازنشستگی، ملاک عمل قرار گیرد.

ج) خلاصه دلایل شاکی جهت ابطال مصوبه: 1-سازمان اداری و استخدامی کشور طی بخشنامه شماره 543420 مورخ 98؍9؍25 به کلیه دستگاه های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت ابلاغ می‌نماید تا با استفاده از اختیار حاصل از بند الف ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری نسبت به بازنشسته نمودن کارمندان مشمول بند الف ماده 103 اقدام نماید. 2- معاون تحقیقات و منابع انسانی وزارت نیرو با ابلاغ نامه شماره 98؍42520؍500 مورخ 98؍10؍2 به شرکت های مادر تخصصی و تابعه، ضمن ابلاغ بخشنامه سازمان اداری و استخدامی کشور مبنی بر اجرای بند الف ماده 103 قانون مدیریت، با تهیه یک جدول و پیوست آن به بخشنامه، اجرای اجباری بند ب ماده 103 قانون مدیریت کشوری را نیز به شرکت ها تکلیف نموده است. 3- اجرای اجباری بند ب ماده 103 (ردیف 3 جدول: همه مدارک، همه مشاغل، حداقل سن سال 60 و حداقل سابقه 25 سال) در تضاد با بند الف ماده 103 قانون است یعنی عملاً مدارک کارشناسی ارشد و بالاتر نقشی در تاریخ و سن بازنشستگی ندارد در حالی که از نظر قانون گذار مدرک تحصیلی بالاتر از لیسانس هم در زمان بازنشستگی (35 سال) و هم در سن بازنشستگی (65 سال) باید ملاک عمل قرار گیرد. با توجه به این که قانون گذار در ماده 103 قانون مدیریت و تبصره های 2 و 3 آن حالات و شرایط اختیار و الزام دستگاه اجرایی (مکلف، موظف) را به تفکیک بیان نموده و از طرفی در بخشنامه سازمان اداری و استخدامی کشور صرفاً دستگاه های اجرایی را به استفاده از اختیار خود برای اجرای بند الف ماده 103 قانون توصیه نموده و هیچ گونه اظهار نظری در خصوص اجرای بند ب ماده 103 ننموده است، لذا معاون وزیر بر خلاف اراده قانون گذار یک سویه اختیار دستگاه های اجرایی را سلب و آنها را موظف به اجرای توصیه خود نموده است.

چ) خلاصه پاسخ طرف شکایت: در پاسخ به درخواست شاکی وزارت نیرو اعلام داشته: 1- وزارت نیرو در راستای اصلاح ساختار نیروی انسانی خود از سال 1397 از ظرفیت بازنشستگی به اختیار دستگاه اجرایی که در ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری و بخشنامه شماره 143420 مورخ 1398؍9؍20 سازمان اداری و استخدامی کشور، استفاده نموده و با توجه به ابهامات شرکت های دولتی زیر مجموعه و به منظور ایجاد وحدت رویه، شرایط بازنشستگی به اختیار دستگاه را براساس مقررات ذکر مورد عمل، طی بخشنامه های معترض عنه، تجمیع و شفاف سازی نموده است، لذا همچنانچه ملاحظه می فرمایند در نامه های معترض عنه صرفاً نسبت به ابلاغ بخشنامه سازمان اداری و استخدامی کشور به شرکتهای زیر مجموعه اکتفا گردیده است. 2-مضافاً مراتب طی نامه شماره 97؍60385؍530 مورخ 1397؍9؍11 از سازمان اداری و استخدامی کشور استعلام و سازمان مذکور طی نامه شماره 549197 مورخ 1397؍10 اعلام نموده است: «در صورتی که کارمندان مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری حائز شرایط یکی از بندهای (الف) با (ب) ماده 103 قانون مذکور باشند، دستگاه اجرایی می‌تواند نسبت به بازنشستگی آنان اقدام نماید.» که موید مطلب فوق می‌باشد.3- لازم به ذکر است براساس ماده (103) قانون مدیریت خدمات کشوری" دستگاه اجرایی با داشتن یکی از شرایط زیر می‌تواند کارمند خود را بازنشسته نماید" بندهای ماده مذکور به صورت مجزا و به ترتیب در بند (الف) شرایط بازنشستگی براساس سابقه خدمت و تحصیلات دانشگاهی و در بند (ب) نیز شرایط بازنشستگی براساس سن و سابقه خدمت تعیین شده است. از آنجائی که مقرره مذکور صرفا بر داشتن یکی از شرایط بندهای یادشده اشاره نموده است، بنابر این دستگاه اجرایی می‌تواند، فقط با داشتن شرایط بند (ب) یعنی حداقل شصت سال سن و حداقل بیست و پنج سال سابقه خدمت با بیست و پنج روز حقوق بازنشسته نماید. در خصوص نامبرده چون دارای بیش از 60 سال سن و 34 سال سابقه خدمت دولتی می‌باشد، حائز شرایط مقرر در بند (ب) ماده مذکور برده و صدور حکم بازنشستگی وی از اختیارات قانونی دستگاه اجرایی می‌باشد. همچنین شرکت سهامی برق منطقه ای کرمان در پاسخ به ادعای شاکی موارد زیر را اعلام داشته است: 1- خانم بی بی طاهره حسینی با دارا بودن بالغ بر 34 سال سابقه خدمت متولد 01؍04؍1339 می‌باشند. با عنایت به بند «ب» ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری دستگاه اجرایی می‌تواند کارمند خود را با داشتن حداقل 60 سال سن و حداقل 25 سال سابقه خدمت بازنشسته نماید. بنابراین شرکت می‌تواند در تاریخ 01؍04؍1399 نسبت به بازنشستگی نامبرده اقدام نماید. 2- شرکت سهامی برق منطقه ای کرمان از مصادیق دستگاه های اجرایی است و فعالیت آن در چارچوب اساسنامه شرکت با شماره 9653 ت 28199 ه مورخ 82؍3؍11 به تصویب هیات وزیران رسیده است و زیر نظر مجمع عمومی- که طبق ماده 9 اساسنامه، ریاست آن به عهده رئیس هیات مدیره شرکت مادر تخصصی توانیر است- فعالیت می‌نماید و مطابق ماده 29 اساسنامه، این شرکت از نظر سیاست ها، برنامه ها و فعالیت های توسعه و بهره برداری تابع ضوابط و مقررات وزارت نیرو است و مکلف به اجرای طرح بازنشستگی ابلاغی می‌باشد.

پرونده در هیات تخصصی استخدامی مطرح و مورد رسیدگی قرارگرفت و بر اساس نظر اتفاق آراء اعضای هیات تخصصی مقرره مورد شکایت قابل ابطال تشخیص داده نشد و بنابراین با استعانت از خداوند متعال و به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در مورد آن به شرح زیر رای صادر می‌شود.

« رای هیات تخصصی استخدامی »

با توجه به اینکه اولاً بر اساس مفاد ماده 103 قانون مدیریت خدمات کشوری، برخی موارد بازنشستگی به اختیار کارمند، برخی به اختیار دستگاه اجرایی و برخی الزام قانونی می‌باشد. یکی از مواردی که مستفاد از بند « ب » ماده قانونی مذکور بازنشسته کردن کارمند در اختیار دستگاه اجرایی می‌باشد:« حداقل شصت سال سن و حداقل بیست و پنج سال سابقه خدمت با بیست و پنج روز حقوق» است و این بند مقید به شرط دیگری نیست، بنابراین ستون جدول مورد اعتراض شاکی در بخشنامه شماره 500؍42520؍98 مورخ 02؍10؍1398 معاون تحقیقات و منابع انسانی وزارت نیرو مغایرتی با قانون ندارد. ثانیاً بخشنامه شماره 500؍50970؍98 مورخ 20؍12؍1398 معاون تحقیقات و منابع انسانی وزارت نیرو که مورد اعتراض شاکی قرارگرفته در مقام اصلاح و رفع اثر از قید بند 3 بخشنامه شماره 500؍42520؍98 مورخ 02؍10؍1398 صدر الاشاره می‌باشد که تعویق زمان بازنشستگی را تجویز کرده بود. با توجه به اینکه در قانون مدیریت خدمات کشوری برای مواردی که بازنشستگی کارمند اختیار دستگاه اجرایی مربوطه می‌باشد الزامی به تعویق زمان بازنشستگی پیش بینی نشده است، بنابراین و من حیث المجموع مقرره مورد شکایت مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و قابل ابطال تشخیص داده نمی شود و رای به رد شکایت صادر می‌شود. این رای مستند به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و ظرف بیست روز پس از صدور، از سوی ده تن از قضات یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض می‌باشد.

رضا فضل زرندی

رئیس هیات تخصصی استخدامی

منبع