نظریه مشورتی شماره ۷/۹۲/۱۲۰۱ مورخ ۱۳۹۲/۰۶/۲۰

تاریخ: ۲۰/۶/۹۲
نظریه شماره: ۱۲۰۱/۹۲/۷
شماره پرونده: ۸۴۵-۱/۱۸۶-۹۲
سوال:
۱-در صورتیکه مجازات جرمی در درجه پنج قرار گیرد و با اعمال ماده ۳۷ به درجه هشت تقلیل یافته (مواد ۱۹ و ۳۷ ق.م.ا) آیا متهم را می بایست به سه ماه حبس محکوم کرد یا اینکه تبدیل آن به جزای نقدی با رعایت قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت یا رای وحدت رویه امکان­پذیر است؟
۲-منظورقانونگذار از دادگاه صادرکننده حکم در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی (مصوب۱۳۹۲) دادگاه بدوی است یا تجدیدنظر؟
۳- درماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ آمده درهر یک از موارد فوق فقط مجازات اشد قابل اجراء است یعنی چه؟ وآیا عبارت اخیرالذکر شامل هر دو مورد جرائم ارتکابی بیش از سه جرم وکمتر از سه جرم می شود؟ با ذکر مثال بیان نظر فرمائید.
نظریه مشورتی:
۱- وقتی مجازات حبس با اعمال کیفیات مخففه براساس بند الف ماده ۳۷قانون مجازات اسلامی تقلیل می یابد،‌ حبس تقلیل یافته مورد حکم قرار می گیرد وتبدیل آن به مجازات جزای نقدی جایز نیست ودرما نحن فیه مجازات به ۳ماه حبس پس از اعمال تخفیف مجازات قانونی جرم نیست تا از مصادیق بند ۲ماده ۳قانون وصول برخی از درآمدهای دولت باشد.
۲- منظور از "دادگاه صادرکننده حکم" درماده ۵۸قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، دادگاه صادرکننده حکم قطعی است زیرا طبق ماده ۲۷۸قانون آئین دادرسی دادگاه های عمومی وانقلاب درامور کیفری،‌ تنها رای قطعی ولازم الاجراء اثر حقوقی دارد وقابل اجراء است وهرگونه تغییر دراجرای حکم صادره از جمله آزادی مشروط نیز باید ناشی از تصمیم دادگاه صادرکننده آن رای باشد، بنابراین منظور از دادگاه صادرکننده حکم، دادگاهی است که رای لازم الاجراء را صادر کرده است، بدیهی است در صورتی که رای دادگاه بدوی ذاتاً قطعی ویا به علت عدم طرح در دادگاه تجدیدنظر، قطعیت یافته باشد، دادگاه صادرکننده رای قطعی دادگاه بدوی است وچنانچه رای دادگاه بدوی در دادگاه تجدیدنظر عیناً تایید ویا این مرجع با نقض رای دادگاه بدوی راساً مبادرت به صدور حکم نموده باشد، دادگاه تجدیدنظر، صادرکننده رای قطعی محسوب می شود.
۲- مراد از مجازات اشد درماده ۱۳۴قانون مجازات اسلامی، شدیدترین مجازات مندرج درحکم می باشد وضابطه برای تشخیص مجازات اشد در محکومیت های متعدد، مجازات اصلی جرم بدون توجه به آثار تبعی است ودرصورتی که مجازات های اصلی یکسان باشد، مجازاتی که آثار تبعی دارد یا آثار تبعی آن بیشتر است مجازات اشد محسوب می گردد ودر صورت عدم امکان تشخیص مجازات شدیدتر، با توجّه به تبصره ۳ماده ۱۹قانون مجازات اسلامی، مجازات حبس ملاک است . بنابراین درتعدد جرائم ارتکابی موضوع ماده ۱۳۴قانون مجازات اسلامی اعم از اینکه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم نباشد یابیش از سه جرم باشد باید براساس مقررات این ماده مجازات هریک از جرائم ارتکابی را تعیین نمود ودرهر دو حالت فقط شدیدترین مجازات مندرج در حکم قابل اجراء است.
۳- مراد از مجازات اشد درماده ۱۳۴قانون مجازات اسلامی، شدیدترین مجازات مندرج درحکم می باشد وضابطه برای تشخیص مجازات اشد در محکومیت های متعدد، مجازات اصلی جرم بدون توجه به آثار تبعی است ودرصورتی که مجازات های اصلی یکسان باشد، مجازاتی که آثار تبعی دارد یا آثار تبعی آن بیشتر است مجازات اشد محسوب می گردد ودر صورت عدم امکان تشخیص مجازات شدیدتر، با توجّه به تبصره ۳ماده ۱۹قانون مجازات اسلامی، مجازات حبس ملاک است . بنابراین درتعدد جرائم ارتکابی موضوع ماده ۱۳۴قانون مجازات اسلامی اعم از اینکه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم نباشد یابیش از سه جرم باشد باید براساس مقررات این ماده مجازات هریک از جرائم ارتکابی را تعیین نمود ودرهر دو حالت فقط شدیدترین مجازات مندرج در حکم قابل اجراء است.